Het dorp Bokonbayevo, genesteld aan de ruige zuidoever van het Issyk Kul-meer, is dé plek waar het ambacht van vader op zoon bewaard is gebleven en fungeert als het epicentrum van de Salburun-cultuur.

Waar de noordkust van het meer door de decennia heen moderner werd, bleef de zuidkust het ruwe, ongerepte territorium van herders en jagers. Bokonbayevo is de thuisbasis van de nationale Salburun-federatie, een organisatie die zich inzet voor het behoud van de traditionele nomadische jacht: de combinatie van de steenarend (berkut), de snelle Kirgizische windhond (taigan) en boogschieten vanaf een galopperend paard.

Tegenwoordig is het een uiterst schaars ambacht. In heel Kirgizië zijn er nog maar zo'n twintig officiële meester-adelaarsjagers actief. Zij zien zichzelf niet simpelweg als jagers, maar als de hoeders van een spiritueel erfgoed dat zonder hun toewijding verloren zou gaan.

Het trainen van een steenarend vraagt om jarenlange toewijding, waarbij uitsluitend vrouwtjesarenden worden gebruikt vanwege hun omvang en jachtinstinct, en waarbij de vogel na vijftien jaar altijd weer wordt vrijgelaten.

Tijdens onze ontmoeting legt Daniel gepassioneerd uit hoe complex deze relatie tussen mens en dier is:

• Waarom altijd een vrouwtje? Vrouwelijke steenarenden zijn in het wild aanzienlijk groter, zwaarder en agressiever dan mannetjes. Met een spanwijdte van ruim twee meter en vlijmscherpe klauwen zijn alleen de vrouwtjes krachtig genoeg om prooien zoals vossen en zelfs jonge wolven te overmeesteren.
• Het nest opzoeken: De jager haalt een jonge vogel of ei rechtstreeks uit een nest hoog in de steile, bijna onbereikbare kliffen van de Tien Shan. Dit is een levensgevaarlijke klus waarbij de jager zich aan touwen langs loodrechte rotswanden moet laten zakken.
• Een onbreekbare vertrouwensband: Eenmaal in huis wijkt de jager nauwelijks van de zijde van het jong. Hij voedt het dier met de hand, zingt voor haar en laat haar wennen aan zijn stem en geur. Om de vogel rustig te houden wanneer er geen jacht is, draagt het dier een traditioneel leren kapje (tomoga) over de ogen, dat het zicht volledig afsluit.
• De erecode van de vrijlating: Een steenarend kan wel vijftig tot zestig jaar oud worden. De Kirgizische nomadentraditie kent echter een strikte erecode: na circa vijftien jaar trouwe dienst brengt de jager zijn vogel terug naar de bergtoppen om haar definitief vrij te laten. Hoeveel verdriet dat afscheid ook doet, de nomaden geloven dat het dier het recht heeft om haar volwassen leven in vrijheid te voltooien en voor nageslacht in het wild te zorgen.

Op een open parkeerplaats even buiten Bokonbayevo ontmoeten we Daniel. Hij arriveert in een pick-up die volgeladen is met zijn paard, zijn trouwe jachthonden en zijn absolute trots: een gigantische, glanzende steenarend.

We volgen hem dieper de heuvelachtige vlakte in voor een demonstratie. Terwijl de droge wind over het zand waait, klimt Daniel met zijn vogel op de vuist naar een hoge richel. Beneden houdt iedereen zijn adem in.

Zodra Daniel bovenop de bergkam het leren kapje van de kop van de vogel schuift, zie je het dier transformeren. Haar felle, goudgele ogen scannen de vallei met een intense focus. Daniel slaakt een luide, rauwe kreet en beneden trekt zijn assistent een stuk vossenbont over de steppe.

Wat volgt is pure natuurkracht. De arend spreidt haar enorme vleugels en duikt met een huiveringwekkende snelheid van de heuvel af. Je hoort letterlijk de wind suizen door de veren. Vlak voor onze voeten klapt ze met haar massieve poten en vlijmscherpe klauwen bovenop het lokaas. De precisie en snelheid waarmee deze vogel toeslaat, bezorgen je ter plekke kippenvel.

Na de vlucht toont Daniel de behendigheid van zijn taigans, de zeldzame Kirgizische windhonden die met topsnelheden over het ruige terrein vliegen, gevolgd door een staaltje traditioneel boogschieten vanaf de rug van zijn paard. Het voelt alsof je rechtstreeks een bladzijde uit de middeleeuwen bent binnengestapt.

Na de demonstraties volgt de ultieme verrassing. Daniel kijkt me aan, lacht en vraagt of ik zelf op zijn jonge paard wil gaan zitten. Voordat ik goed en wel besef wat er gebeurt, schuift hij een loodzware, stugge leren handschoen over mijn arm en tilt hij de reusachtige arend erop.

Daar zit je dan: hoog op de rug van een paard midden in het weidse landschap van Kirgizië, met een van de grootste roofvogels op aarde op je vuist.

Het dier is prachtig, oogverblindend krachtig en weegt bovendien flink wat zwaarder dan het eruitziet. Zo'n volwassen vrouwtjesarend weegt al snel zes kilo, maar wanneer je arm kaarsrecht moet blijven om haar in balans te houden, voelt het binnen een minuut als puur spierballenwerk. Je voelt de enorme grip van haar klauwen door het dikke leer heen knijpen. Wanneer ze haar kop draait en je van centimeters afstand met die messcherpe blik aankijkt, voel je een mengeling van ontzag en adrenaline. Het is een zeldzaam voorrecht om even deel uit te maken van zo'n eeuwenoude band tussen mens en natuur.

Worden er tijdens demonstraties levende dieren gebruikt?

Nee. Bij de demonstraties die Dimsum Reizen via de traditionele Salburun-gemeenschap organiseert, wordt uitsluitend getraind met dummy's (een imitatieprooi van vossenbont of vilt dat over de grond wordt voortgetrokken). Dit is exact dezelfde trainingsmethode die jagers al eeuwenlang gebruiken om jonge vogels te oefenen zonder levend wild te belasten.

Waar en wanneer kun je de adelaarsjagers bezoeken?

De demonstraties vinden plaats in de omgeving van het dorp Bokonbayevo aan de rustige zuidkust van het Issyk Kul-meer. De beste periode om een ontmoeting in te plannen is van mei tot en met oktober, wanneer het weer op de steppes zacht en stabiel is.

Mag je zelf foto's maken met de adelaar?

Jazeker. Daniel en de andere meesters vinden het fantastisch om hun trots te delen en laten reizigers na afloop van de demonstratie rustig foto's maken, waarbij u de vogel met behulp van de zware lederen handschoen zelf mag vasthouden.

Wilt u zelf de rijke geschiedenis van de berkutchi induiken en Daniel en zijn steenarend ontmoeten aan de zuidoever van Issyk Kul? De specialisten van Dimsum Reizen nemen deze exclusieve ontmoeting graag op in uw Kirgizië rondreis op maat.