Slapen in een yurt is een geweldige ervaring, en u kunt het tegenwoordig zo comfortabel of zo avontuurlijk maken als u zelf wilt. Ik heb beide uitersten mogen meemaken:

• Luxe met eigen sanitair: Op meerdere locaties verbleef ik in verrassend luxe yurtkampen waar u gewoon uw eigen regendouche en doorspoeltoilet ín de yurt heeft. Bij één kamp stond er buiten zelfs een warme jacuzzi met uitzicht op de bergen. Veel van deze luxe yurts beschikken bovendien over elektrische verwarming.
• De pure campingvibe bij het Son Kul-meer: Hoog op het plateau van Son Kul (op 3.016 meter hoogte) is het leven bewust puur en eenvoudig gehouden. Hier wandelt u over de grasvlakte naar het gedeelde sanitairblok.
• Het kacheltje in de nacht: De eerste keer was het even wennen toen de lokale medewerkers zeiden dat ze midden in de nacht de tent binnen zouden komen om het kacheltje op te stoken. Maar toen het kwik buiten richting het vriespunt daalde, was ik er maar wat blij mee. Zachtjes knettert het haardhout weer op en u ruikt de geur van vilt en houtrook. Die nachtelijke kachelservice blijft wat mij betreft de meest authentieke charme van het yurt-leven.

Omdat Kirgizië nog door relatief weinig westerse reizigers wordt bezocht, ervaart u overal de sensatie van een pioniersreis. Er rijden geen colonnes touringcars rond en u hoeft nergens te dringen voor een mooi uitzicht. Het levert onderweg ook fantastische, spontane momenten op. Ik vond het geweldig om de verbaasde blikken van de lokale bevolking te zien wanneer ik als lange, blonde man ergens in een klein dorpje uit de auto stapte. Mensen kijken even op met grote ogen, waarna er direct een brede, ontwapenende glimlach op hun gezicht verschijnt. 

In Kirgizië heerst geen commerciële opdringerigheid; men is simpelweg gastvrij en oprecht nieuwsgierig naar wie u bent. Op de bazaars in de steden kunt u ontspannen rondkijken, een praatje maken en op een gemoedelijke manier onderhandelen zonder dat verkopers achter u aan lopen.

De gastvrijheid leidde bij mij zelfs tot een bijzondere situatie: ik liep ergens naar binnen in de veronderstelling dat het een klein lokaal restaurantje was. Het bleek echter gewoon het woonhuis van een familie te zijn! Voordat ik het doorhad, werd ik hartelijk aan tafel gezet en bleven ze maar schalen met vers brood, zelfgemaakte jam, vlees en hete thee aandragen. In Kirgizië geldt de gouden beleefdheidsregel: alles even proeven en niets zomaar afslaan. Het leverde een van de warmste herinneringen van mijn hele reis op.

In een land waar negentig procent uit hooggebergte bestaat en er nauwelijks omheiningen zijn, voelt u een vrijheid die we in Europa niet meer kennen. Bij Tash Rabat wandelde ik urenlang door een gigantische bergvallei waar werkelijk in geen velden of wegen iemand te bekennen was; een bijna bevreemdende, serene leegte.

Die openheid kent soms ook een komische kant. Toen we gingen fietsen en wandelen in de heuvels rondom Karkara, waarschuwden de locals ons vooraf met een knipoog: "Kijk goed uit waar je loopt en ga niet te ver, want voor je het weet sta je per ongeluk in het buitenland over de grens!" Onze officiële grenspapieren (border permits) lagen op dat moment nog gewoon in onze yurt, dus we hebben het wandelpad nauwlettend in de gaten gehouden. Het typeert hoe open en grenzeloos het landschap aanvoelt.

Voor wandelliefhebbers behoort Kirgizië tot de absolute wereldtop. Ik was compleet overdonderd door de schoonheid van Altyn Arashan: een vallei vol alpenweiden, warmwaterbronnen, ruisende sparrenbossen en uitzicht op torenhoge gletsjertoppen.

Houd bij uw reisplanning wel rekening met de seizoenen. Ik bezocht het land in mei: de natuur ontwaakte prachtig en kleurde intens groen, maar de hoogste bergwandelingen en passen (zoals de route over de pas naar het turquoise gletsjermeer Ala-Kul) waren op dat moment nog bedekt met sneeuw. Die uitdagende wandelroutes gaan pas begin juni of juli open. Voor wie echt zware bergtreks wil maken, zijn juni, juli en augustus dan ook de ideale maanden.

In Kirgizië leert men eerder paardrijden dan lopen, en die vanzelfsprekendheid dragen ze direct op u over. Zelf had ik ooit in Mexico een klein beetje op een paard gezeten, maar in Kirgizië zeiden de herders gewoon: "Stap maar op en ga maar!" Alsof het de normaalste zaak van de wereld was.

Samen met mijn reisgenoot Hanne, die wel goed kon rijden, en een lokale gids achter ons aan, trokken we de bergweiden op. Het was fantastisch: we gingen zelfs in draf en sprintten over de vlaktes. Bovendien zijn de kosten bizar laag vergeleken met Europa. Voor twee uur paardrijden inclusief een persoonlijke begeleider betaalde ik ongeveer € 20, en op sommige plekken via lokale community-organisaties (CBT) huurt u voor € 5 al voor een flinke tijd een paard.

Als u van fotografie houdt, maakt uw hart in Kirgizië gegarandeerd een sprongetje. De composities liggen overal voor het oprapen: van eenzame witte yurts die afsteken tegen massieve bergkammen tot de eindeloze, verlaten grasvlaktes van Tash Rabat. (Uitdaging: probeer hier een marmot te fotograferen)

Waar u op veel bekende plekken ter wereld moet vechten voor een plekje tussen honderden andere camera's, merkte ik tijdens mijn reis vrijwel nergens andere fotografen op. Alleen bij de fotogenieke rotsen van Skazka Canyon was het even goed speuren naar een rustige compositiespot tussen de bezoekers, maar overal elders in de natuur heeft u de stilte en het perfecte licht helemaal voor uzelf.

Voor vertrek kneep ik hem stiekem best wel even. Thuis in Nederland rijd ik in een bescheiden Volkswagen Up, dus het idee om ineens in een gigantische terreinwagen over Centraal-Aziatische wegen te moeten manoeuvreren voelde spannend.

Die spanning bleek nergens voor nodig:

• Heerlijk rustig op de weg: Zelfs in de hoofdstad Bishkek en provinciesteden rijdt het verkeer heel gemoedelijk en overzichtelijk.
• Wegen van topkwaliteit: De hoofdwegen zijn grotendeels strak geasfalteerd en flink verbeterd, waardoor u comfortabel van A naar B reist.
• Prettige gravelpaden: Zelfs de onverharde bergpassen waren met de vierwielaandrijving heel prettig te berijden; we hebben nergens vastgezeten of problemen gehad.
• Ultieme luxe onderweg: Onze 4x4 beschikte zelfs over een ingebouwde minikoelkast aan boord. Een koud drankje tevoorschijn toveren terwijl u midden op een verlaten bergplateau staat, gaf echt een fantastisch gevoel van comfort in de wildernis.

Het meest indrukwekkende aan Kirgizië is dat de nomadencultuur geen geënsceneerde toeristenattractie is, maar een functionerende leefwijze. Herders leggen met hun kuddes paarden, schapen en yaks honderden kilometers af tussen de seizoensweiden. Omdat ze zelf continu onderweg zijn, begrijpen ze reizigers als geen ander: ze helpen u graag op weg en vinden het prachtig om over hun tradities te vertellen.

Vroeger dachten veel herders dat hun manier van leven voor buitenstaanders niet interessant zou zijn, maar het tegendeel is waar. Knoop vooral zelf een praatje aan; men is bescheiden en zal u niet snel uit zichzelf aanspreken. Meestal vroegen ze me direct nieuwsgierig waar ik vandaan kwam. Als ik dan "Gollandiya" (Nederland) antwoordde, keken ze me vaak lachend en niet-begrijpend aan: vrijwel niemand in de bergen heeft ooit van Nederland gehoord, en dat maakt het contact juist zo ontwapenend puur!