Een lange reisdag (zo'n 7 uur rijden) brengt ons in Labuan Baju. Onderweg stoppen we bij enkele dorpjes van de Bajo nomaden. Dit zijn zeenomaden die oorspronkelijk uit Sulawesi komen. Ze wonen op paalwoningen in het water en leven van de visvangst.

Bij een van die dorpjes hebben de vissers net een tonijn van 80 kilo binnengehaald, waarvoor het hele dorp uitloopt, dat is tenslotte een flink vangst en inkomsten.

We slapen in Labuan Bajo, want dit is de plek om met een boot de zee op te gaan om te kunnen zwemmen met walvishaaien.

's Ochtends in alle vroegte staan we op, rond 05.00 en we varen in een uur naar de vissersplatformen. Onderweg zien we de zon opkomen en hebben een uitzocht op Mount Tambora. Dit was ooit de grootste vulkaan van Indonesië, tot die in 1815 tot uitbarsting kwam, een uitbarsting zo heftig dat het komende jaar de aarde in een aswolk bedekt was en ook wel bekend staat als het Jaar zonder Zomer. Nog steeds is dit de zwaarste vulkaanuitbarsting ooit geregistreerd. Nu kun je de krater van de vulkaan bezoeken, een pittige wandeling van enkele dagen.

Wij hebben helaas geen tijd om naar Mount Tambora te gaan, maar wel om te zwemmen met walvishaaien. Deze enorme, vriendelijke haaien kunnen zo'n 15 meter groot worden en 15 ton zwaar en leven vooral van plankton. Op diverse plekken in Indonesië gebruiken de vissers drijvende platformen om de visvangst binnen te halen. Daar komt een hoop plankton op af en daar komen weer walvishaaien op af.

Op zich dus een heel natuurlijke plek om walvishaaien te spotten. We hebben ook duidelijke instructies van onze lokale gids om de dieren te respecteren en vooral op afstand te blijven zwemmen.

Helaas zijn we niet de enige bij de platformen. Tegenwoordig komen er ook cruiseboten vol backpackers die tussen Lombok en Komodo varen en hier ook een stop maken. Die hebben weinig tijd en er springen vele backpackers het water in. Duidelijk zonder instructies, men blijft niet op afstand en we hebben zo onze twijfels of dit wel diervriendelijk is, hoewel de walvishaaien zich er weinig te lijken aantrekken.

Na enige tijd vertrekken de grote boten gelukkig en kunnen we in alle rust zelf, op afstandje, zwemmen en snorkelen met deze imponerende beesten. Het is wel een enorm indrukwekkende ervaring. Ik hoop dat ze het in de nabije toekomst beter gaan reguleren en zorgen dat er alleen met respect voor de dieren gezwommen kan worden.

Een van de hoogtepunten van een bezoek aan Sumbawa is het meemaken van een barapan kebo, oftewel een buffelrace. Nu is dat niet makkelijk, want hoewel er wekelijks (op zondag) races plaatsvinden, is de locatie vaak vlak vantevoren bekend. Over het algemeen strijden dorpen tussen het westen en oosten van Sumbawa tegen elkaar en is het ene weekend een festijn in Oost-Sumbawa (rondom Bima) en het andere weekend in het westen van Sumbawa (rondom Sumbawa Besar).  In welk dorp precies wordt pas later bekend gemaakt.

Wij hebben geluk en kunnen zo'n traditionele races tussen waterbuffels meemaken. Zodra we het terrein opkomen zien we een groot modderbad, tientallen mensen met besmeurde gezichten en enkele honderden waterbuffels. En ook heel veel mensen die naar ons kijken en met ons op de foto willen, want toeristen, die komen hier niet op af.

Het is een prachtig spektakel om te zien, buffels worden af en aan gemend door de jockeys, die op een kareng, een houten constructie achter twee buffels, staan en proberen de buffels zo snel, maar ook zo recht mogelijk naar de overkant van de baan te leiden om daar een sasak, een soort houten paal, aan te tikken.

Er vinden tientallen races achter elkaar plaats, omringd door een enthousiaste menigte. Er zijn eetstalletjes en overal tenten waar families zitten met hun prijsbuffel.

Voor de kust van Sumbawa ligt een paradijselijk eiland, zo'n plek waar je helemaal kunt onthaasten, weg van de massa's, weg van de wereld, even helemaal off-grid.

Een uurtje varen met een privé speedboot of met de openbare boot een uur of drie en je komt aan in Labuan Aji, het enige dorpje op het Mojo eiland. Er zijn drie hotelletjes, als wij er komen (in het hoogseizoen) schat ik een twintigtal toeristen en dat is het. Ja, op de andere kant van het eiland ligt het exclusieve Amanwana resort. Maar voor de rest; rust, een klein leuk dorpje waar geiten het straatverkeer vormen,  schitterende zonsondergangen en een prachtige onderwaterwereld. 

Je loopt vanaf het strand zo het water in en bent direct omgeven door prachtig levend koraal, vele schollen vissen. Kwam enkele reusachtige schildpadden tegen, die vlakbij bleven, ook een waterslang....

En verder kun je de beroemde waterval van Mata Jitu bezoeken, beroemd omdat ooit Lady Di hier geweest is. Het is een hobbelige rit op een brommertje van zo'n 40 minuten en dan wandel je in een kwartiertje door de jungle naar deze waterval, die inderdaad erg mooi is. Er zijn vele poeltjes waar je kunt badderen, verkoeling zoeken in de jungle. En dan heb je de belangrijkste activiteit wel gehad op het eiland.

Ik ben 's ochtends in alle vroegte nog een keer terug gegaan om vogels te spotten. Wel een avontuur, goede gidsen zijn er niet, ook weinig kennis, maar wel gelukkig de zeldzame kleine geelkuifkaketoe gespot en ook de Tanimbarboshoen.

Een landelijk straatje hier, wat rijstvelden daar; welkom in Sumbawa Besar, de hoofdstad van Sumbawa. Een wel heel kleine, rustige hoofdstad. Er zijn wat paleizen van de sultan (een gele en een witte), de beste man woont zelf overigens in Jakarta, er is een houten paleis en dan heb je de bezienswaardigheden wel gehad.

Het leukste; 's avonds de straat op. Overal worden eetstalletjes neergezet en bij deze avondmarkten komt de stad pas echt tot leven 

En is dit onbekende Sumbawa dan zo lastig bereikbaar? Nee hoor, helemaal niet, een vlucht van 40 minuten vanaf Denpasar, Bali of 30 minuten vanaf Lombok en je bent op Sumbawa Besar.

Ter plekke regelen we natuurlijk een auto met chauffeur die je comfortabel over het eiland rijdt, zodat je ook kunt stoppen waar je wilt. Je kunt weer terugvliegen vanaf Sumbawa Besar, maar ook doorrijden (via Mount Tambora)naar Bima en naar de haven van Sape om de boot naar Komodo en Flores te pakken.

Beste maanden? de droge maanden rond de zomer (mei - september)