Craft Rondreis Japan

De vlucht naar Osaka duurt ongeveer veertien uur. Je komt dan de volgende dag (Japanse tijd) aan op het vliegveld van Kansai.

Op de luchthaven staat een medewerker van onze lokale partner te wachten om je naar de bus te brengen die je naar het hotel in Osaka brengt.

Osaka is de tweede stad van Japan en een stad vol tegenstellingen. Osaka is wat moderner en zakelijker, maar juist die energie en diversiteit maken een bezoek aan deze metropool meer dan de moeite waard.

Met de bus reis je vandaag naar Tokushima, gelegen op het schiereiland Shikoku. Shikoku eiland is het kleinste en dunstbevolkte van de vier hoofdeilanden van Japan. Op Shikoku zijn oude tradities nog tastbaar, van ambachtelijk vakmanschap tot eeuwenoude technieken van onder andere het sake brouwen. Vandaag bezoek je de Honke Matsuura Sake Brouwerij dat is opgericht in 1804. De brouwerij is gestart door afstammelingen van een middeleeuwse piratenclan en maakt sake onder de naam “Naruto Tai” (Naruto-zeebrasem), geïnspireerd door de zeebrasems die gedijen in de wateren van Naruto, bekend om zijn draaikolken. Tijdens de tour krijg je een rondleiding door de brouwerij en kun je sake proeven, begeleid door de tiende generatie eigenaar. Daarnaast bezoek je een traditionele sojasausfabriek en een historische pottenbakkerswerkplaats, die grote vaten voor het indigo-verfproces vervaardigt. Al deze locaties liggen langs een historische hoofdweg.

Eeuwenlang werd het indigoverfproces, bekend als “Japan Blue”, uit Awa-indigo als bijzonder waardevol beschouwd. Awa is een historische naam voor het zuidoostelijke deel van Shikoku, waar het vochtige klimaat en de vruchtbare bodem ideale omstandigheden bieden voor de teelt van indigo. Lokale feodale heersers hielden de verspreiding van indigozaden streng onder controle en de productiegeheimen werden nauwgezet bewaakt. De teelt van Awa-indigo kende zijn hoogtepunt zo’n honderd jaar geleden, maar deze milieuvriendelijke verf, die bovendien zacht is voor de huid, krijgt nu opnieuw aandacht. Hoewel traditionele fermentatietechnieken worden gebruikt, is het productieproces arbeidsintensief en tijdrovend, waardoor het moeilijk is aan de vraag te voldoen. Koji Yamauchi loste dit probleem op door zijn eigen indigo te produceren. Tijdens een bezoek aan zijn werkplaats kun je de indigovelden en het fermentatieproces van dichtbij bekijken, en zelf een uniek stuk maken met Awa-indigo. Op deze manier duik je in de tradities van Shikoku en ontdek je hoe deze beroemde blauwe kleur tot stand komt.

Met de bus reis je in de ochtend naar Kurashiki, gelegen op Honshu eiland tussen Hiroshima en Kyoto en goed per trein te bereiken. Kurashiki was vroeger een belangrijk centrum voor de handel van rijst en suiker, en rond het einde van de 19e eeuw ontstond er bovendien een levendige textiel-industrie.

Na aankomst in Kurashiki bezoek je het Kurashiki Museum of Folkcraft. Hier ontdek je een rijke verzameling traditionele Japanse ambachten, zoals keramiek, textiel, hout- en bamboewerk, met gebruiksvoorwerpen en sierobjecten uit de Edo- en Meiji-periode. Het museum laat zien hoe vakmanschap en dagelijks leven op een elegante manier samenkwamen en geeft een mooi beeld van de esthetiek en praktische toepassingen van deze ambachten.

Het museum is gelegen langs de oevers van de Kurashiki-rivier, verscholen in een hoek van de schilderachtige Kurashiki Bikan Historical Quarter. Het museum is gevestigd in een herbestemd rijstpakhuis uit de late Edo-periode (1603–1867) en voegt een bijzondere charme toe aan het geheel van wilgen, witgekalkte muren en huizen met geglazuurde daken. Het gebied staat bekend om het behoud van de sfeer uit de late Edo-periode.

In de middag staat er een hands-on workshop Temari maken op het programma. Onder begeleiding van Oma Yasue leer je hoe je een traditionele Temari maakt. Temari is al eeuwenlang een geliefd volksambacht in Japan en een symbool van geluk en vriendschap. In Kurashiki heeft het borduren van Temari een lange traditie: de kleurrijke bollen werden vroeger vaak gemaakt van restjes zijde en cadeau gegeven bij speciale gelegenheden.Tegenwoordig staat Temari symbool voor liefde, geluk en vriendschap, en wordt het vooral als decoratief kunstwerk of souvenir gewaardeerd.

Tijdens deze workshop begin je met het borduren van een vooraf gemaakte kern. Vervolgens maak je je eigen unieke Temari met een patroon dat jij mooi vindt. Je kunt het gebruiken als decoratie in je kamer, als sleutelhanger, of op elke manier die je zelf wilt.

Je start de dag met een wandeling door het Bikan Historical Quarter, de schilderachtige wijk van Kurashiki met witgekalkte muren, oude pakhuizen en geplaveide straatjes. In tegenstelling tot het samoerai-bolwerk Okayama lag de macht in Kurashiki bij kooplieden, die met name in de wijk Bikan gevestigd waren. Koopmansfamilies hadden hun eigen gedragsregels, waren grote beschermheren van de kunsten en ondersteunden lokaal ambacht. Zo bloeiden hier traditionele technieken zoals sashiko, het verfijnde borduurwerk dat zowel decoratief als functioneel was. Onder leiding van Hiroyuki Hara, afstammeling van een lokale koopmansfamilie met een 400-jarige geschiedenis, leer je over de intriges, tradities en het leven van de koopmansfamilies die Kurashiki eeuwenlang vormgaven. Je hoort verhalen die anders vaak verborgen blijven en ontdekt de rol van deze families in de bloei van lokale ambachten en kunst. Tijdens de wandeling passeer je musea en werkplaatsen waar traditionele ambachten zoals Temari en sashiko worden beoefend. Je krijgt inzicht in deze technieken, hun geschiedenis en hoe ze symbool staan voor geluk, vriendschap en vakmanschap. 

De dag sluit je af met een workshop sashiko. Je krijgt een doek van hoogwaardige denimstof uit Kojima, een regio die bekendstaat om zijn denimproductie. Met handgeverfd sashiko-garen in een rustige kleur maak je kennis met deze traditionele Japanse borduurtechniek.

Je krijgt eerst een korte introductie over de geschiedenis, de rol en de kenmerken van sashiko, met aandacht voor de oorsprong in Kurashiki en de manier waarop de techniek zich in de moderne tijd heeft ontwikkeld. Vervolgens leer je de basisprincipes van sashiko: hoe je de eerste en laatste draden aanpakt en hoe je patronen op de stof zet. Dit oefen je eerst op een voorbeeldstuk, daarna kies je uit drie soorten Kojima denim stof en kleurrijk borduurgaren om je eigen werkstuk te maken. Je gaat 45 minuten aan de slag op je denim, terwijl een ervaren ambachtsvrouw of -man je begeleidt en helpt waar nodig.

De workshop sluit af met een kopje thee dat wordt geserveerd in keramiek uit Bizen, de regio die je morgen verder zult ontdekken! 

In de ochtend reis je naar het dorpje Imbe in de prefectuur Bizen om het geheel vernieuwde keramiekmuseum van Bizen te bezoeken onder begeleiding van onze gids. Bizen prefectuur, met als hoofdstad Okayama, is eveneens een van de zes oude keramiekcentra van Japan. 

De keramiektraditie van Bizen gaat helemaal terug tot de Heian-periode (794–1185) en bloeide in de Kamakura-periode (1185–1333). Bizen-yaki staat bekend om zijn ongeglazuurde, houtgestookte aardewerk dat een robuuste, natuurlijke schoonheid uitstraalt. De klei van Bizen heeft vóór het bakken een natuurlijke roodbruine tot donkerbruine kleur, dankzij het hoge gehalte aan ijzer in de lokale grond. De klei voelt compact en stevig aan, wat ideaal is voor het maken van robuust ongeglazuurd aardewerk. Na de eerste biscuitstook (bij ongeveer 800-900 °C) verandert de klei in een lichtere oranjerode tint. Tijdens de uiteindelijke houtstook (anagama) op hogere temperaturen (1200-1300 °C) krijgt het aardewerk zijn kenmerkende diepe roodbruine, zwartachtige of gevlamde oppervlakken, vaak met unieke vlamstrepen (hi-iro) en natuurlijke asglazuren (yōhen) die door het bakproces ontstaan. 

In het museum zie je tal van voorbeelden van traditionele Bizen-yaki door de eeuwen heen. Mr. Kimura is niet alleen een meester-pottenbakker, maar ook een gepassioneerde verteller. Hij deelt graag de rijke geschiedenis, de kunstzinnigheid en de diepe culturele betekenis van zijn ambacht met je tijdens een wandeling door Bizen, waar je vast en zeker ook enkele werkplaatsen zult bezoeken.

Na het ontbijt reis je via Nishiwaki verder naar Osaka. In Nishiwaki bezoek je de werkplaats van ontwerpster Shinme Tamaki, een van de vernieuwers binnen de traditionele Banshu-weefkunst. Nishiwaki is het hart van Banshu-ori, een eeuwenoude weeftechniek uit de prefectuur Hyogo die al sinds de Edo-periode wordt beoefend. Banshu-ori staat bekend om zijn sterke, zachte en duurzame stoffen, oorspronkelijk gebruikt voor praktische kleding en werktextiel. Wat het bijzonder maakt, is de combinatie van duurzaam vakmanschap, verfijnde patronen en een enorme variatie in kleur en structuur. Het weven gebeurt op traditionele handgetouwen, en het hele proces – van het spinnen van de draden tot het weven en afwerken – vereist veel tijd en precisie. 

Shinme Tamaki combineert deze eeuwenoude techniek met een moderne visie: op vintage weefgetouwen maakt ze sjaals en kledingstukken die los en langzaam geweven zijn, zacht en pluizig aanvoelen, en spelen met eindeloze mogelijkheden in kleur en textuur. De werkplaats en winkel bieden je niet alleen de kans om te shoppen, maar ook om de laatste afwerkingsstappen van het werk van dichtbij te bekijken. Met levendige, genderneutrale sjaals en shirts die conventies tarten, laat Shinme Tamaki zien hoe de traditionele Banshu-ori-techniek nieuw leven krijgt en eeuwenoud vakmanschap op moderne wijze wordt toegepast. 

In de middag kom je aan in Osaka. Na aankomst in Osaka heb je tijd voor jezelf. In de avond is het natuurlijk leuk om ergens in een leuk restaurant af te spreken en samen nog een keertje terug te blikken naar alles wat je op deze reis hebt geleerd, gezien, meegemaakt en gevoeld.